χνάρια

ΠΕΡΙΤΤΗ ΟΜΟΡΦΙΑ

2017-05-31T09:42:00.000+03:00

"Γραμμές της Νάσιας Διονυσίου" http://dialogos.com.cy/blog/grammes-tis-nasias-dionisiou/
"Η Περιττή Ομορφιά (διηγήματα) της Νάσιας Διονυσίου: με σημείο εκκίνησης την πρωταρχική (ερωτική) αίσθηση" egomiocyprus.blogspot.com/2017/05/blog-post_23.html
"Πέντε λεπτά με τη Νάσια Διονυσίου" http://www.philenews.com/koinonia/anthropoi/article/401480/pente-lepta-me-ti-nasia-dionysioy-syngrafea
"Επαναπροσδιορίζοντας τα αρχέτυπα" http://fractalart.gr/peritti-omorfia/
"Οι κραδασμοί της ομορφιάς" https://www.bookpress.gr/kritikes/elliniki-pezografia/dionusiou-nasia-rodakio-peritti-omorfia
"Πόσες πραγματικότητες συμπίπτουν χρονικά" https://www.efsyn.gr/arthro/poses-pragmatikotites-sympiptoyn-hronika
"Διάβασα και σας συστήνω: Ν. Διονυσίου, Περιττή ομορφιά" https://antonispetrides.wordpress.com/2017/08/07/nasia-dionysiou-peritti-omorfia/
"Φωνές από την Κύπρο" https://www.efsyn.gr/arthro/fones-apo-tin-kypro
"Η ομορφιά του απόντος νοήματος" http://m.tvxs.gr/mo/i/236460/f/news/biblio/i-omorfia-toy-apontos-noimatos.html
"Οκτώ βιβλιοφάγοι διαβάζουν και προτείνουν" http://www.philenews.com/politismos/kypros/article/427561/okto-bibliofagi-diabazoyn-kai-proteinoyn
"Η απέριττη "Περιττή Ομορφιά" της Νάσιας Διονυσίου" http://www.presspublica.gr/aperitti-peritti-omorfia-tis-nasias-dionysiou/
Φιλοξενία στη Λέσχη Ανάγνωσης Φάλαινα https://lesxi-anagnosis-falaina.webnode.gr/nasia-dionysioy/
Συνέντευξη στο Books and Styles http://booksandstyle.gr/%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B7-%CE%BD%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CF%85%CF%80%CF%81/
Ανθολόγηση διηγημάτων και κριτικών από τον Ανδρέα Καρακόκκινο https://whenpoetryspeaks.wordpress.com/2018/05/10/%CE%BD%CE%B1%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85-2/
Η Περιττή Ομορφιά στις μικρές λίστες για τα βραβεία Αναγνώστη 2018, στην κατηγορία των πρωτοεμφανιζόμενων στην πεζογραφία https://www.oanagnostis.gr/%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AC-%CE%B2%CF%81%CE%B1%CE%B2%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B7-2018-%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81/
Ο Φράχτης (ένα από τα διηγήματα της Περιττής Ομορφιάς) μεταφρασμένος στα αγγλικά: The fence http://www.moderngreek.org.uk/journal/content/volume-4-2018
Συνέντευξη στον Αναγνώστη: https://www.oanagnostis.gr/%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%B1-%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%BD%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%B7-%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%BD%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CE%B5%CF%8D%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%BF%CF%85/
Κρατικό βραβείο λογοτεχνίας στην κατηγορία Διήγημα/Νουβέλα για εκδόσεις του έτους 2017: http://enimerosi.moec.gov.cy/archeia/1/ypp8205a
"Ολοκληρωμένη αισθητική προσέγγιση", http://www.philenews.com/politismos/kritikes-gnomes/article/604966/olokliromeni-aisthitiki-prosengisi
Παρουσίαση της Περιττής ομορφιάς: https://www.diavasame.gr/page.aspx?itemID=PPG1385_3197

Ο κήπος βλέπει

2013-04-08T19:58:00.000+03:00

του Οδυσσέα Ελύτη

(απόσπασμα)

Έ τι! Απ' αυτούς που σίγουρα μια μέρα

θα υπερισχύσουν έχω
δόξα να 'χει ο Θεός απαλλαγεί

μη σώσουν

                       και μου απλώσουν χέρι
               θα υπάρξουν πάντοτε δύο ή τρεις
               γενναίοι να βλέπουνε τον κόσμο
               χωρίς σκοπιμότητα

γήρας είναι η Ιστορία

και το φρούτο ανάμεσα στα δόντια νεότης

ένα μόνο χαμόγελο -εάν είναι από πηγή - νικά

και ο κήπος βλέπει

δίνει ώθηση άξαφνη

στα μισά της ψυχής να μας προφτάσει.

Α μονάχα να 'ξερα
μιαν ελευθερία πραγματική
που να μπορώ να την υμνώ χωρίς

να φαίνομαι αφελής ή φαρισαίος

                       όπως ακριβώς ο αθώος
                       να μπορούσα να δω
                       πίσω απ' τον Τύραννο τον ουρανό
με αταραξία να συνεχίζεται ως

τ' αντίπερα βουνά
τις πίσω θάλασσες
μία διαφάνεια

που να διαπερνά τη γέννησή μου

μητέρα και πατέρα και βλοσυρούς προγόνους

οτοτοτοί
που 'λεγε κι ο γερο-Αισχύλος

                ας τρομάξουμε μήπως και ξυπνήσει
                μέσα μας η γαλήνη κι η ανάγκη της
                απλώσει κάμπο - σχηματίσει επάνω στα νερά

νέα γη

Ρε συ, μη μασάς...

2013-03-27T20:06:00.000+02:00

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα μηνύματος που μου έστειλε ένας φίλος ακριβός απ' τη Θεσσαλονίκη.
Αποφάσισα να το δημοσιεύσω γιατί εμένα μου έδωσε δύναμη...

«Δε θα σε ρωτήσω καν για την κατάσταση στην Κύπρο, η οποία φαντάζομαι ότι είναι ίδια με εκείνη την κατάσταση που βιώσαμε και εμείς το Μάιο του 2009. Ετοιμασία για πόλεμο.

Το μόνο που θα σου πω είναι ότι μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία θα "φιλτραριστούν", με άσχημο βέβαια τρόπο και εξαναγκαστικό, σχέσεις, φιλίες, συγγένειες και κυρίως αξίες. Μην μπεις στη διαδικασία να αγχωθείς. Ειλικρινά, σκέψου μόνο ότι δεν "κλαίμε τα σπίτια μας αλλά τις επαύλεις μας". Οι μόνοι άνθρωποι που θα "καταθλιβούν" είναι αυτοί που ζούνε μια κενή και μάταιη ύπαρξη. Θα δεις ανθρώπους τους οποίους θαύμαζες και αγαπούσες να χάνουν την αξιοπρέπειά τους (και συ τη γη κάτω από τα πόδια σου) απλά γιατί δεν θα μπορούν να πληρώνουν καθαρίστρια στο σπίτι τους. Θα δεις ανθρώπους -κάποιου επιπέδου- να μελαγχολούν γιατί δεν θα ανταποκρίνεται η καθημερινότητά τους στο "επίπεδο" που είχαν δημιουργήσει και είχαν "εγκλωβιστεί". Θα δεις ανθρώπους να κλαίνε που δεν θα μπορούν να αγοράσουν τριπλάσια τρόφιμα από όσα χρειάζονται - έτσι απλά γιατί είχαν μάθει να καταναλώνουν και ηδονίζονταν να τα πετάνε. Φίλοι σου θα αρνηθούν να βγείτε έξω γιατί δεν θα έχουν καινούρια ρούχα και παπούτσια....... Μην μπεις στην διαδικασία (όπως μπήκα εγώ ) να τους συμβουλεύσεις, να τους σταθείς και να τους αλλάξεις - μάταιος κόπος. Δεν μπορούν να μάθουν όλοι ότι η ομορφιά κρύβεται στο τίποτα και ανθίζει με το κάτι.

Εσένα θα συντηρεί την αισιοδοξία σου ο ήλιος, η άνοιξη, το φθινόπωρο, το χαμόγελο της Μυρτούλας, η υγεία των δικών σου ανθρώπων και θα σε χαλάει, πολύ όμως, όχι η οικονομική ύφεση αλλά μόνο η ηθική πτώση (αυτή θα την βιώσεις στο πετσί σου και θα αναθεωρήσεις όλη σου την ζωή).

Θα καταλάβεις συνάμα ότι η αξιοπρέπεια δεν κρύβεται με τίποτα, η καθαρή ματιά και το μεγαλείο ψυχής την προδίδει. Θα καταλάβεις ότι έφθασε η επόχή «όπου οι έσχατοι θα γίνουν πρώτοι». Θα δεις μη «κατέχοντες» να χαμογελούν, γιατί για αυτούς δεν άλλαξε απολύτως τίποτα. Είναι η ματαιοδοξία μας αυτή που μας κάνει να ασχολούμαστε με κουρέματα και με χρέη. Περνάμε καλά μόνο αν έχουμε ανθρώπους δίπλα μας και όχι αν έχουμε λεφτά. Τετριμμένο αλλά αληθινό, θα το καταλάβεις. Και θα το καταλάβεις μετά από καιρό όταν κάποιος γείτονας σου, που δεν θα έχει ούτε τα απαραίτητα, θα σου χαμογελάσει όταν εσύ θα αγχωθείς με τα οικονομικά και θα σου πει «…ρε συ μη μασάς, εγώ είμαι εδώ». Το άκουσα, και μάλιστα από ανθρώπους που δεν είχαν τίποτα, που η ζωή τους είχε στεγνώσει οικονομικά και ψυχικά.

Πρέπει να νιώθεις τυχερή. Δεν είναι δύσκολο το να ζήσεις χωρίς πολλά, το δύσκολο είναι να ζήσεις στην μιζέρια, που σου φυτεύουν οι άλλοι. Όπου άλλοι όχι οι πολιτικοί, αλλά οι νεόπλουτοι κουφιοκέφαλοι Έλληνες και Κύπριοι.

Αυτά δε σου τα λέω για να σε στηρίξω. Δε χρειάζεσαι στήριξη, αλίμονο. Απλά στο λέω για να μη παιδευτείς όπως παιδεύτηκα εγώ… Τα πέρασα και ξέρω, πανικός, άγχος καταστροφολογία… επίπλαστη και μάταιη μιζέρια… μη μασάς ειλικρινά.»

Αιώνια Σόνιετσκα!

2013-03-08T19:48:00.001+02:00

«Τριάντα καπίκια μου ‘δωσε από το άνοιγμα της πόρτας, με τα ίδια της τα χέρια, τα τελευταία της, μου ‘δωσε ό,τι είχε και δεν είχε, το είδα με τα μάτια μου… Δεν είπε τίποτα, μονάχα με κοίταξε σιωπηλή… Δε θλίβονται έτσι στη γης, όχι, μονάχα εκεί πάνω θλίβονται έτσι, στον ουρανό, για τους ανθρώπους, και κλαίνε, δεν τους κατηγορούν, δεν τους μαλώνουν! Και πονάν πιο πολύ, πονάν πιο πολύ σαν δεν τους μαλώνουν!

(…)

Σόνιετσκα, Σόνιετσκα, Σόνιετσκα Μαρμελάντοβα, αιώνια Σόνιετσκα, όσο υπάρχει τούτος ο κόσμος!»

Έγκλημα και Τιμωρία, Φ. Ντοστογιέβσκη

(Εκδόσεις Γκοβόστη, μετάφραση: Άρ. Αλεξάνδρου)

της Βάσως Κατράκη

Σας είδα: ν' ακούτε το ίδιο τραγούδι

2013-03-03T09:35:00.001+02:00

της Λένας Διβάνη

από το protagon.gr

Σας είδα να ακούτε το ίδιο τραγούδι στο λεωφορείο.
"Τς, τς, τα σημερινά παιδιά ούτε να ερωτευτούν δεν ξέρουν" μουρμούρισε η διπλανή μου. "Κάθονται εκεί σαν μουγκοθόδωροι".
-Μα ακούν το ίδιο τραγούδι - της απάντησα, αγανακτισμένη με την τυφλότητά της.

Θυμόσαστε πως είναι να ακούς το ίδιο τραγούδι με κάποιον;

Προσευχή

2013-02-22T18:27:00.000+02:00

Damien Hirst,
Study after Delacroix (the Orphan Girl in the Cemetery)

Κύριε, πού είσαι; Απέστρεψες το πρόσωπό σου ή μήπως έχει σκοτεινιάσει; Κι ας μην έχω να σου προσφέρω παρά μόνο μια καρδιά που αμάρτησε, ότι ηγάπησε πολύ, μη με εγκαταλείπεις.

Γιατί είναι φορές που νιώθω αβάστακτη την πλάση σου, Κύριε. Δεν στο λέω από αλαζονεία, μα σαν κάποιος που δεν είναι ούτε θεριό, ούτε ήρωας, ούτε άγιος. Ούτε καν αθώος ή ανυπεράσπιστος. Νικημένος απλώς, με ένα σωρό συνθηκολογήσεις στα τεφτέρια του. Έχοντας συμβιβαστεί και με την απώλεια και με την ανοησία και με την ασχήμια και με το θάνατο. Και με την απουσία δικαιοσύνης, ακόμα και στο θάνατο. Και με την προ και μετά θάνατον ανυπαρξία. Μόνο με το θάνατο των παιδιών δεν συμβιβάστηκα, Κύριε. Με το μέγιστο των παραλόγων στη ζωή που, αλήθεια γιατί, εποίησες;

Είναι στιγμές, ομολογώ, που διακρίνω τη σοφία σου σε κάτι ξεχασμένες ή παρατημένες ρανίδες ομορφιάς. Σαν όταν ανακαλύπτω στη μέση του χειμώνα κάτι τοσοδούλια αγριόχορτα ανθισμένα. Πού βρήκαν το κουράγιο, σκέφτομαι, αθέατα κι ανυστερόβουλα να εκπληρώνουν την ευτυχία του κόσμου ή έστω να μην επιβαρύνουν τη δυστυχία του; Με ταπείνωση κι ευγνωμοσύνη θα τα δεχόμουν για δάσκαλο μου, Κύριε, μα και πάλι δεν θα μπορούσα να εξηγήσω τον πόνο των παιδιών πώς επιτρέπεις.

Για τούτο το ελάχιστο, λοιπόν, σε παρακαλώ και σε ικετεύω και δέομαι σου: Για μια μέρα χωρίς τα δάκρυα των παιδιών, χωρίς τα δάκρυα των μανάδων τους. Μια μέρα χωρίς το απάνθρωπο. Μήπως έτσι γίνουν υποφερτές οι υπόλοιπες ημέρες. Και μπορέσουμε να πεθάνουμε, αν όχι ανώδυνα κι ειρηνικά, τουλάχιστον χωρίς να μισούμε.

Συγχώρεσε με, Κύριε, μα εμένα δεν μπορούν πια να με σώσουν ούτε τα ανθρώπινα ούτε τα θεία. Ούτε η πίστη μου, ούτε η αλήθεια σου, ούτε η ανάσταση, ούτε ο έρωτας, οι ανοιχτοί δρόμοι, οι καινούριες λέξεις στα βιβλία. Κρατιέμαι μόνο απ' αυτά που βρίσκονται στο μεταίχμιο: το παιδί μου, τα παιδιά μας και κάτι αγριολούλουδα που ανθίζουν για μια στιγμή κι έπειτα μαραίνονται. Μην τα ξεχνάς, Κύριε, στην εδώ βασιλεία σου.

Για την ενδοοικογενειακή βία κατά των γυναικών

2013-02-14T19:12:00.000+02:00

Φιλελεύθερος

14 Φεβρουαρίου 2013

Στο καλό, Νίκη Μαραγκού της Κύπρου του κόσμου

2013-02-07T21:36:00.001+02:00

Παρέα με τov γεωμέτρη και τov κηρoπλάστη

φύτεψα φέτoς τριαvταφυλλιές στov κήπo
αvτι vα γράφω πoιήματα
τηv εκατόφυλλη απo τo σπίτι με τo πέvθoς στov Αγιo Θωμά,
τηv εξηvτάφυλλη πoυ έφερε o Μίδας απo τηv Φρυγία,
τηv Μπαγκσιαvή πoυ ήρθε απo τηv Κίvα,
μoσχεύματα απo τη μovαδική μoυσσιέττα πoυ επέζησε
μεσ’τηv παλιά τηv πόλη,
αλλα πρoπαvτώς τηv Rosa Gallica πoυ έφεραv oι σταυρoφόρoι,
πoυ αλλιώς τηv λέμε και δαμασκηvή,
με τo εξαίσιo αρωμά της.

Παρέα με τov γεωμέτρη και τov κηρoπλάστη

αλλά και τov τετράvυχo, τov τίγρη, τov φυλλoδέτη,
τη μηλoλόvθη, τη χρυσόμυγα,
τo αλoγάκι της Παvαγίας πoυ τα τρώει oλα,
θα μoιραστoύμε φύλλα, πέταλα, oυραvό,
στov αφάvταστo αυτό κήπo
κι αυτoί κι εγώ περαστικoί.

(της Νίκης Μαραγκού, οι Τριανταφυλλιές, 3 Γεvvάρη 1993)

από την ιστοσελίδα της ίδιας, εδώ

Επαναπροσδιορισμός

2013-01-06T09:26:00.000+02:00

του Mark Rothko

Άξαφνα σαν να πλήθυνε το γκρίζο
Kι όπου κι αν έβλεπα ήταν ένας πληγωμένος ουρανός.

Ίσως έφταιγαν οι θάνατοι που με είχαν ακουμπήσει
Κι οι ματαιωμένοι χαρταετοί.

Ίσως η γοητεία της νύχτας

Η ευκολία να την καταριέσαι

Παρά να συντηρείς τις σπίθες των αστεριών.

Ίσως που δεν ήξερα πια να διακρίνω

Τις σπίθες των ανθρώπων

Και να αγαπώ

Για τα πάθια και τους καημούς του κόσμου

Που δεν έχουν ποτέ τελειωμό.

Και δεν γινόταν έτσι παρά να χαθώ στο λαβύρινθο

Να γίνω εκ του σκότους σκοτάδι
Επικίνδυνη

Και με τον κίνδυνο μιας αμετάκλητης εξορίας

Από την τρυφερότητα.

Μα τι άλλο ξεχωρίζει τα θηρία

Από τα χελιδόνια;

Απολογούμαι.

Κι αν υπήρξα ακατάδεκτη

Να γυρέψω ένα μίτο

Απλώνω τώρα το χέρι.

Αρκεί ένας στίχος για να λυγίσεις

Κι ένα χάδι

Για να σμίξεις
Με το γένος των ανθρώπων
Και να υποκλιθείς.

Πάμε ξανά!

2013-01-02T21:25:00.000+02:00

«Η πανούκλα» (απόσπασμα)

του Αλμπέρ Καμύ

του Νίκου Εγγονόπουλου

Από κάτι τέτοιες αδυναμίες, ο Ριέ μπορούσε να κρίνει πόσο ήταν κουρασμένος. Η ευαισθησία του τον εγκατέλειπε. Καταπνιγμένη τον περισσότερο καιρό, στεγνή και απαθής, ξεσπούσε κάπου κάπου και τον παρέδιδε σε συγκινήσεις που δεν μπορούσε πια να ελέγξει. Η μόνη του άμυνα τότε ήταν να δείχνει σκληρότητα και να σφίγγει ακόμα πιο πολύ τον κόμπο που είχε σχηματιστεί μέσα του. Ήξερε καλά ότι αυτός ήταν ο σωστός τρόπος για να συνεχίσει. Κατά τ' άλλα, δεν έτρεφε πολλές αυταπάτες, και η κούραση του αφαιρούσε κι αυτές που ακόμα διατηρούσε. Γιατί γνώριζε πως, για μια χρονική περίοδο με άδηλο τέλος, ο ρόλος του δεν ήταν πια να γιατρεύει. Ο ρόλος του ήταν να κάνει διαγνώσεις. Να ανακαλύπτει, να βλέπει, να περιγράφει, να καταγράφει κι έπειτα να καταδικάζει: αυτή ήταν η δουλειά του. Οι γυναίκες των αρρώστων του άρπαζαν το χέρι και ούρλιαζαν: «Γιατρέ, σώστε τον!» Μα δεν ήταν εκεί για να σώζει ζωές, ήταν εκεί για να επιβάλλει την απομόνωση. Τι νόημα είχε το μίσος που διάβαζε τότε στα πρόσωπα: «Δεν έχετε καρδιά», του είχαν πει μια μέρα. Κι όμως, είχε. Μόνο που του χρησίμευε για ν' αντέχει είκοσι ώρες τη μέρα να βλέπει ανθρώπους να πεθαίνουν ενώ ήταν πλασμένοι για να ζήσουν. Του χρησίμευε για να ξαναρχίζει κάθε μέρα. Τώρα πια είχε μόνο τόση καρδιά όση ήταν απαραίτητη γι αυτό. Πώς θα μπορούσε τούτη η καρδιά να επαρκεί για να δίνει ζωή;

Ανεξαγόραστα δάκρυα

2012-12-17T17:46:00.000+02:00

Ένα μικρό πλάσμα,

που δεν ξέρει ακόμα ούτε καν να διανοηθεί τι του συμβαίνει,
χτυπιέται στο βρώμικο μέρος, στο σκοτάδι και στην παγωνιά,
χτυπάει με τη μικρούλα γροθιά του
το πονεμένο απ’ το κλάμα στήθος του
και κλαίει με τα ματωμένα, άκακα και δειλά του δάκρυα,
παρακαλώντας το «Θεούλη» να το υπερασπιστεί.
Το καταλαβαίνεις άραγε αυτό, φίλε μου κι αδερφέ μου, δόκιμε του Θεού,
το καταλαβαίνεις για ποιο λόγο είναι απαραίτητα όλα αυτά;
Χωρίς αυτά, λένε,
δε θα μπορούσε να ζήσει ο άνθρωπος σε τούτη τη γη,
γιατί δε θα γνώριζε το καλό και το κακό.
Μα γιατί να το γνωρίσει αυτό το διαολοκαλό και το διαολοκακό
αφού κοστίζει τόσο ακριβά;
Όλη η σοφία του κόσμου δεν αξίζει τα δάκρυα αυτής της μικρούλας που παρακαλεί το «Θεούλη».

Φιόντορ Ντοστογιέβσκη, «Αδελφοί Καραμάζοφ» (απόσπασμα)

μετάφραση Άρη Αλεξάνδρου, Εκδόσεις Γκοβόστη.

Χιλιάδες παιδιά κάθε μέρα πεθαίνουν ή ζουν μες στην αθλιότητα εξαιτίας της ανθρώπινης ιδιοτέλειας, αναλγησίας ή παραφροσύνης. Κι ίσως ευκολότερα, εμείς της δύσης, ταυτιζόμαστε με τους γονείς που αφήνουν το πρωί τα παιδιά τους στο σχολείο και περιμένουν να τα πάρουν σπίτι το απόγευμα, σε σχέση με εκείνους που τα στέλνουν να μαζέψουν ξύλα και στο χώμα υπάρχουν νάρκες ή εκείνους που τα βλέπουν να σβήνουν άρρωστα ή νηστικά ή εκείνους που τα βάζουν σε μια βάρκα να σωθούν απ’ την ανέχεια ή τη σφαγή, μα η ουσία, είτε την παραδεχόμαστε είτε καμωνόμαστε πως την αγνοούμε, είναι πως στα παιδιά επιφυλάξαμε τη χειρότερη μοίρα και πως σ' αυτή συμπυκνώνεται η μεγαλύτερη διάψευση και του ανθρώπου και του θεού κι όλων των συστημάτων που εφηύραν. Και τούτο είναι το μόνο χριστουγεννιάτικο μήνυμα που έχω να προσφέρω, με όλη τη λύπη της ψυχής μου.

Κι επειδή τα δικά μου λόγια είναι πενιχρά, συνεχίζω όπως ξεκίνησα με Ντοστογιέβσκη:

Άκου: Αν πρέπει όλοι να υποφέρουν για να εξαγοράσουν με τα βάσανά τους την αιώνια αρμονία, τότε τι σχέση έχουν τα παιδιά, σε παρακαλώ; Είναι εντελώς ακατανόητο γιατί πρέπει να υποφέρουν και αυτά και γιατί να εξαγοράζουν με βάσανα την αρμονία; Γιατί τα πήρε κι αυτά το σχέδιο και θυσιάστηκαν για την μελλούμενη αρμονία, που θα τη χαρεί κάποιος άλλος; Το αλληλέγγυο στις αμαρτίες ανάμεσα στους ανθρώπους το καταλαβαίνω, καταλαβαίνω το αλληλέγγυο και στην ανταμοιβή, μα τα παιδάκια δεν έχουν καμιά σχέση με τις αμαρτίες κι αν είναι αλήθεια πως είναι κι αυτά συνυπεύθυνα με τους πατεράδες για τα κρίματα αυτών των τελευταίων, τότε φυσικά η αλήθεια αυτή δεν είναι του κόσμου τούτου και γω δεν μπορώ να την καταλάβω. Μπορεί να πει κάνας χωρατατζής πως το παιδί όπως και να ‘ναι θα μεγαλώσει και θα ‘χει όλο τον καιρό ν’ αμαρτήσει, μα να που δεν μεγάλωσε, το καταξεσκίσανε οχτώ χρονώ τα σκυλιά. Ω Αλιόσα, δε βλασφημώ τούτη τη στιγμή! Γιατί καταλαβαίνω τον κλονισμό του σύμπαντος όταν όλα, όσα βρίσκονται στον ουρανό και κάτω απ’ τη γη, συγχωνευτούν σ’ ένα τραγούδι δόξας κι όλες οι υπάρξεις κι όλα τα όντα που ζήσανε κάποτε θ’ αναφωνήσουν: «Δίκιο έχεις, Κύριε, απεκαλύφθησαν γαρ αι οι οδοί Σου»! Όταν πια η μητέρα θ’ αγκαλιάσει το βασανιστή που καταξέσκισε με τα σκυλιά το γιο της κι αναφωνήσουν κι οι τρεις: «Δίκιο έχεις Κύριε!» μα εγώ δεν θέλω να αναφωνήσω τότε. Όσο είναι καιρός ακόμα, θέλω να προφυλάξω τον εαυτό μου και γι αυτό αρνιέμαι εντελώς την υπέρτατη αρμονία. Δεν αξίζει αυτή ούτε τα δάκρυα εκείνου του μικρού βασανισμένου παιδιού που χτυπούσε το στήθος με τη μικρή γροθιά του και προσευχόταν στη βρωμερή τρύπα του κλαίγοντας με τ’ ανεξαγόραστα δάκρυά του στο «Θεούλη»! Δεν αξίζει, γιατί τα δάκρυά του δεν εξαγοράστηκαν. Πρέπει να εξαγοραστούν, αλλιώς δεν μπορεί να υπάρξει αρμονία. Μα με τι, με τι θα τα εξαγοράσεις; Είναι τάχα μπορετό κάτι τέτοιο; Μήπως τάχα με το ότι κάποιος θα εκδικηθεί γι’ αυτά; Μα τι να την κάνω την εκδίκησή τους, τι να το κάνω αν οι βασανιστές πάνε στην Κόλαση; Τι μπορεί να διορθώσει εδώ πέρα η Κόλαση, όταν το παιδί βασανίστηκε πια; Και τι αρμονία θα ‘ναι αυτή όταν θα υπάρχει και η Κόλαση; Θέλω να συγχωρέσω, θέλω μ’ όλους να συμφιλιωθώ, δε θέλω να υποφέρει κανείς πια. Κι αν τα βάσανα των παιδιών ήταν συμπλήρωμα όλων εκείνων των βασάνων που ήταν απαραίτητα για ν’ αγοραστεί η αλήθεια, τότε υποστηρίζω απ’ τα πριν πως όλη η αλήθεια δεν αξίζει ένα τέτοιο τίμημα. Δεν το θέλω επιτέλους η μητέρα ν’ αγκαλιάσει το βασανιστή που έβαλε τα σκυλιά να καταξεσκίσουν το παιδί της! Δεν πρέπει να τον συγχωρέσει! Αν θέλει, ας τον συγχωρέσει το βασανιστή για τον άμετρο μητρικό της πόνο. Μα το μαρτύριο του καταξεσκισμένου παιδιού δεν έχει το δικαίωμα να το συγχωρέσει, δεν επιτρέπεται να συγχωρέσει το βασανιστή, έστω κι αν το ίδιο το παιδί τον συγχωρούσε! Κι αν είναι έτσι, αν δεν έχουν το δικαίωμα να συγχωρέσουν, τότε που βρίσκεται η αρμονία; Υπάρχει τάχα στον κόσμο έστω κι ένα πλάσμα μονάχα που θα μπορούσε και θα ‘χε το δικαίωμα να συγχωρέσει; Δεν την θέλω την αρμονία, από αγάπη στην ανθρωπότητα δεν τη θέλω. Θέλω να μείνω καλύτερα με τα βάσανα τα ανεκδίκητα. Καλύτερα να μείνω με τα ανεκδίκητα βάσανά μου και με την άσβεστη αγανάχτησή μου, έστω κι αν έχω άδικο. Μα σαν πολύ την εχτιμήσανε την αρμονία, δεν είναι για την τσέπη μας, δεν μπορούμε να πληρώνουμε τόσα για το εισιτήριό της. Γι αυτό κιόλας βιάζομαι να επιστρέψω το δικό μου εισιτήριο. Κι αν είμαι τίμιος άνθρωπος, έχω υποχρέωση να το επιστρέψω όσο γίνεται πιο νωρίς. Αυτό κάνω ίσα ίσα. Δεν είναι που δεν παραδέχομαι το Θεό, Αλιόσα, μονάχα το εισιτήριό του επιστρέφω μ’ όλον τον απαιτούμενο σεβασμό.

Βρυξέλλες

2012-11-28T15:57:00.000+02:00

René Magritte, Le beau monde (Ο όμορφος κόσμος), 1962

Στο ένα φθινόπωρο κι ένα χειμώνα που έζησα στις Βρυξέλλες, παρατηρούσα συχνά τα δέντρα – τους ψηλούς γυμνούς κορμούς με τα λεπτά κλαδιά στα οποία κάθονταν, θαρρείς σαν κι εμένα σκεφτικά, τα πουλιά της πόλης.

Επιστρέφοντας, τέσσερα σχεδόν χρόνια μετά, μπόρεσα στον ελάχιστο μου χρόνο να δω τα έργα του διασημότερου Βέλγου ζωγράφου, του René Magritte. Να δω τα δικά του δέντρα, τα ψάρια και τις κουκουβάγιες του, τους αντεστραμμένους καθρέφτες του, τους ανθρώπους με τις καμπαρντίνες, τις γυναικείες φιγούρες του, τους γαλανούς ουρανούς του με τα λευκά συννεφάκια. Να δω εκείνα που κρύβονται, μα και κείνα που είναι, και που, κατά τον ίδιο τον καλλιτέχνη, δεν σημαίνουν κάτι, επειδή και το μυστήριο δεν σημαίνει κάτι – είναι απλά άγνωστο.

Βγαίνοντας απ’ το μουσείο, κοίταξα το βρυξελλιώτικο ουρανό κι ήταν σαν να αντίκριζα κάποιον απ’ τους πίνακες του Magritte και μια ψηφίδα απ’ τη φυσιογνωμία της πόλης. Που παραμένει, συλλογίστηκα, άγνωστη σ’ εμάς τουλάχιστον τους περαστικούς διαβάτες κι όσους την έχουν ταυτίσει με το απρόσωπο τετράγωνο της Schuman και τους ατσαλάκωτους τεχνοκράτες που το κατακλύζουν.

Αφού δεν είναι αυτό οι Βρυξέλες ή μάλλον δεν είναι μόνο αυτό. Είναι μια πόλη με γωνιές και γειτονιές, με μεγάλους δρόμους, πλατείες και στενοσόκακα, με μικρά μαγαζιά που επιδιορθώνουν παπούτσια ή πουλούν τσάι, με υπαίθριες αγορές και τέχνη, με χαλάλ κρεοπωλεία και γυναίκες με μαντίλες, με παιδάκια με χαριτωμένα σκουφιά, με λουλούδια στα παρτέρια, με κίνηση, με άθλια τουριστικά μέρη, με διαρρήξεις, με απεργίες, με άλυτα προβλήματα, με ανθρώπους που κυνήγησαν το όνειρό τους, με ανθρώπους απογοητευμένους ή σκυθρωπούς, με ανθρώπους που ερωτεύονται, κουράζονται ή υποφέρουν, με συνηθισμένους, τέλος πάντων, ανθρώπους, εν πολλοίς άγνωστων λοιπών στοιχείων, οπτικών και προοπτικών.

Που κι αυτοί, σαν και ‘μας στην άλλη άκρη της Ευρώπης, ίσως αγνοούν ή αδυνατούν να συλλάβουν σε πόσο μεγάλο βαθμό οι «Βρυξέλλες» – όχι ο τόπος τους, οι άλλες του ευρωπαϊκού ιδεώδους – διαμορφώνουν κι επηρεάζουν, άλλοτε θετικά κι άλλοτε αρνητικά, τις ζωές τους. Κι είναι ίσως κι αυτοί το ίδιο ανυποψίαστοι ή το ίδιο σαστισμένοι μπροστά σε αυτό που φαίνεται, σ’ εκείνο που κρύβεται ή στο άλλο που σημαίνει. Κι ίσως νιώθουν κι αυτοί καμιά φορά το ίδιο ξένοι προς τις ζωές τους, τις τόσο ετερόκλητες, τις τόσο ετεροκαθορισμένες.

2012-11-15T16:13:00.001+02:00

Κουρνιάζω στη μικρή σου παλάμη

εκεί δεν έχει ποτέ βροχή

κι έτσι αντέχω να συγχωρώ

τον καιρό

τους ανθρώπους

κι εμένα.

Louis Toffoli, Μητέρα και παιδί

Αναχωρήσεις, της Άννας Αχμάτοβα

2012-11-12T17:50:00.000+02:00

Η ποιήτρια ζωγραφισμένη από το Νάθαν Αλτμάν το 1915

Αν κι αυτή η γη δεν είναι δική μου

θα θυμηθώ την εσωτερική της θάλασσα

τα παγωμένα της νερά

την άμμο, τόσο άσπρη

σαν τα παλιά κόκαλα, τα πεύκα

περίεργα κόκκινα εκεί που ο ήλιος κατεβαίνει

Δεν μπορώ να πω αν είναι η αγάπη μας

ή η μέρα που τελειώνει.

Πηγή: vakhikon.gr

«και δεν γαγέρνει φως μου…»

2012-11-04T23:38:00.000+02:00

Λεπτομέρεια από εγκατάσταση του Γιάννη Κουνέλλη
στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης (2012)

Σε αντίθεση με την ποίηση, σύγχρονη ελληνική πεζογραφία διαβάζω ελάχιστα. Διάβασα, ωστόσο, τον τελευταίο καιρό δύο από τις συλλογές διηγημάτων «της κρίσης»: Το «Κάτι θα γίνει, θα δεις» του Χρήστου Οικονόμου και το «Καιρός σκεπτικός» της Ιωάννας Καρυστιάνη. Πιο σκοτεινά τα κείμενα του Οικονόμου, βαριές οι σιωπές των ηρώων του, βαθιές οι ανάσες τους, σαν ρουφηξιές τελευταίου τσιγάρου σε μια νύχτα αξημέρωτη. Πιο «βατοί» οι χαρακτήρες της Καρυστιάνη, ίσως και πιο αναγνωρίσιμοι, να καταπιάνονται με ανάγκες καθημερινές – μια ανθρώπινη επαφή, λίγη κουβέντα, συμφιλίωση, κάπου να δοθείς – μικροχαρές και μικροήττες, αμελητέες, από εκείνες, όμως, που δίνουν ένα κάποιο νόημα σε ζωές περαστικές κι αναλώσιμες.

Δεν είναι βιβλιοκριτική που αποσκοπώ να γράψω – δεν θα τα κατάφερνα, νομίζω, ακόμη κι αν το ήθελα. Θέλω μόνο να μοιραστώ αυτή την αίσθηση που μου τόνωσαν τα πιο πάνω διηγήματα, αυτή την έγνοια: μην (ξε)χάσουμε, μέσα στην κρίση, τον άνθρωπο. Μην απλώσουμε, δηλαδή, ένα σεντόνι γκρίζο κι αφήσουμε να ξέρουμε απ’ τους ανθρώπους μόνο απροσδιόριστες φιγούρες δίχως πρόσωπα, χωρίς αφή, χωρίς βλέμματα. Μην πιστέψουμε πως τώρα πιάσαμε το χτυποκάρδι τους, πως τώρα αισθανθήκαμε τη δυστυχία τους, πως τώρα είναι σε παρέλαση ομοιόμορφο το βάδισμα κι ο λογισμός τους. Μην καμωθούμε πως έχουν σβήσει τάχα ή πως καταλάβαμε τις αμυχές, τις πληγές, τις ελπίδες, τις αντοχές και τα όρια που συνθέτουν, μεταλλάσσουν κι ανατροφοδοτούν αυτό το ένα που είναι ο καθένας μας.

Δεν λέω πως η κρίση δεν είναι μια παράμετρος αντικειμενική με σημαντικό αντίκτυπο στις ζωές ολονών. Είναι. Και δυστυχώς μπορεί πολλές να τις καθορίσει.

Όμως, αν δεν πεθαίνει κάτι είναι η μοναξιά μας, έγραψε ο Καρούζος.

Και κάτω απ’ το γκρίζο πέπλο της κρίσης – της όποιας συλλογικής συμφοράς ή φρεναπάτης – αυτή η μοναχική πορεία καθενός, αυτή η μοναχική του πάλη με τους δαίμονες που διάλεξε ή που του έλαχαν, παραμένει. Κι ίσως έτσι εξηγείται γιατί μέσα του μπορεί να βαραίνει πιο πολύ ένα ταξίδι που ματαιώθηκε, δυο σκληρές κουβέντες, μια τσακισμένη σελίδα βιβλίου ή μια μαντινάδα που έστειλε ένας φίλος: «Φεύγει η ζωή και χάνεται και δεν γαγέρνει φως μου…»

ΑΝΑΠΝΕΥΣΕ

2012-11-02T23:19:00.000+02:00

Κάλεσμα για πανεργατική απεργία στην Ισπανία. Και όχι μόνο...

Πάνω κάτω η Πατησίων, Κατερίνα Γώγου (Οδός Πανός)

2012-10-29T22:23:00.001+02:00

του Οδυσσέα Ιωάννου, αναδημοσίευση από protagon.gr

Στις ανθολογίες των ποιητών τις γενιάς του 70 δεν θα την συναντήσουμε- πλην λίγων εξαιρέσεων. Όταν γράφεις την Ιστορία επάνω σε νωπά και ζεστά σώματα, γίνεσαι άδικος, ιδιοτελής, φανατικός. (Και ας δεχτώ πως το ίδιο ισχύει και για όσους θέλουμε να την “διορθώσουμε”)

Για την επίσημη κριτική η Γώγου ήταν ένα ανυπότακτο αγοροκόριτσο που έγραφε θυμωμένα και η ακτίνα της ξεκινούσε από την οδό Τροίας και κατέληγε στην πλατεία Εξαρχείων. Η γραφή του φόβου, της ολικής άρνησης, της τελεσίδικης αποβολής από τους κυρίαρχους, αποδεκτούς κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς και ενσωμάτωσης, ήταν αρκετά για να την εξορίσουν με ευκολία στους “γραφικούς της πλατείας”. Κοντόφθαλμες και με συγκεκριμένο ιδεολογικό πρόσημο αποτιμήσεις που γκρεμίζονται στην πρώτη σοβαρή ανάγνωση του ποιητικού της έργου. Δεν την διαβάζουν, την βλέπουν. Δεν την αφουγκράζονται, την ακούν να βρίζει. Αν μείνεις σε αυτό το προπέτασμα του ορυκτού θυμού και του κατάγματος που σου προκαλεί ο κάθε στίχος της - τα οποία όμως έτσι κι αλλιώς είναι δομικά στοιχεία της ποιητικής της- δεν θα περάσεις ποτέ στον πίσω κήπο. Στην πεποίθησή της ότι θα μπορούσαμε να ήμαστε κι αλλιώς. Θα μπορούσαμε να γίνουμε και αλλιώς. Μπορεί να έδειχνε πως δεν είχε αφήσει κανένα πέρασμα ανοιχτό για τον εαυτό της – και όπως αποδείχτηκε δεν είχε- αλλά μάλλον χτίστηκε στα τσιμέντα γιατί κάπως έπρεπε να στεριώσει η γέφυρα. Το πλακόστρωμα της βόλτας για εμάς, τους θυμωμένους του μέσου όρου, που θέλουμε να την αγαπάμε αλλά θέλουμε και να ζήσουμε. Για τους λόγους μας. Όχι θυσία, μονόδρομος. Τόσο είχε. Και το διένυσε όλο.

Ένα –για πάντα- κορίτσι που φαντάζομαι πως όταν σε έβριζε κρυβόσουν και όταν σε χάιδευε έλιωνες.

Υ.Γ. Για να πω κι εγώ την ελαχιστότατη εμπειρία μου, για την τιμή εκείνου του ματαιόδοξου “ήμουν κι εγώ εκεί”, το 1986 η Κατερίνα έμενε στην Γ’ Σεπτεμβρίου, λίγα μέτρα πριν την Αγίου Μελετίου. Εγώ- γέννημα θρέμμα της περιοχής ανάμεσα σε Πατησίων και Αχαρνών- ξεκινούσα τότε να γράφω στο περιοδικό “Μουσική” που ήταν στον από κάτω όροφο από το διαμέρισμά της. Κατέβαινε συχνά, ήταν φίλη με τον Γιώργο Κυριαζίδη, εκδότη του περιοδικού. Κάποιο πρωί, μπήκε, με είδε να κάθομαι σε ένα γραφείο και να γράφω. Ήμουν 19 χρονών. “Μπα, φέρατε και ωραίους γκόμενους εδώ μέσα;” είπε. Της είπα πως αν με βρίσκει ωραίο γκόμενο θα την παρακαλούσα να ζευγαρώνει συστηματικά για να μην εξαφανιστεί αυτό το εξαιρετικά σπάνιο είδος γυναίκας που με θεωρεί ωραίο…Την είδα άλλες δυο τρεις φορές.

Κατερίνα Γώγου, Πάνω κάτω η Πατησίων- Οι όψεις της μοναξιάς στην Κατερίνα Γώγου.

Η εξαιρετική έκδοση 96 σελίδων με φωτογραφίες και κείμενα γραμμένα για την Γώγου και 20 ιδιαίτερες μελοποιήσεις ποιημάτων της κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Οδός Πανός.
Υπεύθυνοι της έκδοσης ο Γιώργος Κορδέλλας και ο Άγγελος Σφακιανάκης.

Τις μελοποιήσεις έκαναν οι:

Πάνος Κατσιμίχας, Νίκος Καλλίτσης, Μάκης Σεβίλογλου, Άρης Ζαρακάς, Νίκος Μαϊντάς, Βάσω Αλλαγιάννη, Τάσος Ρωσόπουλος, Κώστας Χαριτάτος, Βαγγέλης Μαρκαντώνης, Λόλεκ, Κωνσταντίνος Βήτα, Παντελής Θεοχαρίδης, Ηλίας Λιούγκος, Εύα Λουκάτου, Μάριος Στρόφαλης, Δημήτρης Βαρελόπουλος, Κώστας Αθυρίδης, Τάκης Γραμμένος, Γιώργος Μάρτος, Βαγγέλης Κοντόπουλος

Ερμηνεύουν οι:

Πάνος Κατσιμίχας, Σωκράτης Μάλαμας, Μάρθα Φριντζήλα, Όλια Λαζαρίδου, Μάκης Σεβίλογλου, Άρης Ζαρακάς, Magic de spell, Σαβίνα Γιαννάτου, Κώστας Χαριτάτος, Βασιλική Καρακώστα, Βαγγέλης Μαρκαντώνης, Λόλεκ, Κωνσταντίνος Βήτα, Παντελής Θεοχαρίδης, Ηλίας Λιούγκος, Εύα Λουκάτου, Ρίτα Αντωνοπούλου, Ματ σε δύο υφέσεις, Σπυριδούλα Μπάκα, Γεωργία Βεληβασάκη, Gaia, Τάκης Γραμμένος, Γιώργος Μάρτος, Βαγγέλης Κοντόπουλος.

Κείμενα έχουν γράψει οι:

Γιώργος Κορδέλλας, Όλια Λαζαρίδου, Γιώργος Δάγλας, Θωμαή Ουζούνη, Γιώργος Μπαλούρδος, Αντώνης Καφετζόπουλος, Λίνα Καρανασοπούλου, Παναγιώτης (Κάιν) Παπαδόπουλος, Άγγελος Σφακιανάκης.

Για το τραγούδι

2012-10-23T15:48:00.000+03:00

του Μάνου Χατζιδάκι*

που γεννήθηκε σαν σήμερα

Το τραγούδι δεν είναι σύνθημα ή πράξη εκτονώσεως. Ούτε μαστίχα για το στόμα αθλητικών εφήβων ή συντροφιά νυχτερινή για οδηγούς ταξί και φορτηγών. Είναι μια σχέση υπεύθυνη, μια πράξη ερωτική ανάμεσά μας που μας αποκαλύπτει. Τελετουργία που απαιτεί, τόσο από σας όσο και από μένα, μια προετοιμασία θρησκευτική, επίμονη άσκηση γνώσης και αθωότητας, αποκαλύψεως και ανιχνεύσεως, μνήμης και προφητείας.

Το τραγούδι είναι μια μαγική στιγμή κι εγώ ένας πανηγυριώτης μάγος εκπρόσωπός σας – αφού γεννήθηκα τον ίδιο καιρό με σας και μες στον ίδιο χώρο – που θα φωτίσω τις κρυφές και αθέατες γωνιές σας, θα σας εκπλήξω, θα σας γεμίσω ερωτήματα και μελωδίες που ίσως γίνουν δικές σας και θα μεταφερθούν στο σπίτι σας, έτσι που να κοπεί ο ύπνος και να χαθεί για πάντα – αν είναι δυνατόν – ο εφησυχασμός σας. Κι ας μην μπορείτε να με τραγουδήσετε. Μήπως τάχα μπορείτε να εξαφανίσετε ένα πουλί ή να το φανερώσετε μέσ’ απ’ το φόρεμα ή από το μαντήλι σας; Κι όμως δεν το ξεχάσατε κι ούτε θα το ξεχάσετε σ’ όλη σας τη ζωή. Και θα το λέτε στα παιδιά σας έτσι όπως το πρωτοείδατε κάποια φορά από έναν μάγο σ’ ένα πανηγύρι – καθώς και το τραγούδι μου.

Θα το θυμάσθε και θα το ‘χετε εντός σας, χωρίς τη δυνατότητα να το γλεντήστε με αυτάρεσκη και δυνατή φωνή. Μόνο να το ψελλίζετε θα είναι δυνατόν, σαν προσευχή ή σαν το «Υπερμάχω».

Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό κι ευχάριστο σαν το τενεκεδένιο σήμα μιας πολιτικής παράταξης ή ενός αθλητικού συλλόγου. Δεν κολακεύει τις συνήθειές σας ούτε και διασκεδάζει την αμηχανία σας, την οικογενειακή σας πράξη ή την ερωτική σας ανεπάρκεια.

Δεν είναι το τραγούδι μου μονόφωνη αρτηρία, ούτε μια πολυφωνική και λαϊκή υστερία. Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας, ένα παιχνίδι ευφάνταστο μ’ απρόβλεπτους κανόνες, μια μελωδία απρόσμενη που γίνεται δική σας, δεμένη αδιάσπαστα με άφθαρτες λέξεις ποιητικές και ξαναγεννημένες. Και μην ξεχάσετε. Σαν φύγετε από δω, δεν σας ανήκει παρά μονάχα το αίσθημα, η σκέψη και τα ερωτήματα, που ολόκληρο το βράδυ σας μετέδωσα μεσ’ απ’ τη μουσική μου. Σε μένα απομένει το τραγούδι, η μαγική στιγμή μου, που είναι μια εξαίσια απάντηση αρκεί να με ρωτήσετε. Ρωτήστε με λοιπόν. Κι ύστερα σας παρακαλώ σωπάστε! Γιατί θα τραγουδήσω!

Πιστεύω πως η τέχνη του τραγουδιού αποτελεί κοινωνικό λειτούργημα, γιατί το τραγούδι μας ενώνει σ’ ένα μύθο κοινό. Κι όπως στο χορό ενώνουμε τα χέρια μεταξύ μας για ν’ ακολουθήσουμε ίδιες ρυθμικές κινήσεις, έτσι και στο τραγούδι ενώνουμε τις ψυχές μας για ν’ ακολουθήσουμε μαζί, τις ίδιες εσωτερικές δονήσεις. Κι όσο για τον κοινό μύθο που δεν υπάρχει στις μέρες μας, τον σχηματίζουμε καινούριο κι απ’ την αρχή κάθε φορά. Κάθε φορά που νιώθουμε βαθιά την ανάγκη να τραγουδήσουμε.

*από το βιβλίο "Ο καθρέφτης και το μαχαίρι"

Του τρελού

2012-10-13T17:10:00.001+03:00

Pablo Picasso, Ο τρελός (1904)

Νυχτώνει ξημερώνει

κι όλο λέω πώς πρέπει να αρχίσω να την συνηθίζω τη ζωή

που ίσως δεν είναι μια γραφή δυσερμήνευτη

αλλά μια γραμμή προβλέψιμη αν δεν φυλλοροείς

κι όλο λέω πως πρέπει να αρχίσω να τον συνηθίζω τον κόσμο

που σήμερα δεν είναι όπως ήταν χτες

αλλά πάντα θα είναι όπως είναι σήμερα κι όπως ήταν χτες

κι όλο λέω πως πρέπει να αρχίσω να τους συνηθίζω τους ανθρώπους

που καθώς πέφτει το φως μένουν γυμνοί και τόσο πιο μικροί απ’ τη σκιά τους

κι όλο λέω πως πρέπει να αρχίσω να τον συνηθίζω τον εαυτό μου

που όσα πιο πολλά αυτά που κατάλαβε τόσα παραπάνω αυτά που δεν μπόρεσε

κι όλο λέω πως πρέπει να σταματήσω να απορώ με τη ζωή, τον κόσμο, τους ανθρώπους και τον εαυτό μου

και πως μπορώ να απογοητευτώ ήσυχα, της Δημουλά,

κι αφού σε τσίρκο παίζουμε ας σχοινοβατήσουμε όσο καλύτερα γίνεται

και πως στο κάτω κάτω κι εγώ μια χαρά ακροβάτης είμαι

και πως ακόμα κι οι σκέψεις μου ίσως να ΄ναι μιας συννεφένιας γκόμενας που περιφέρεται νωχελικά κι αόριστα, της Γώγου,

κι η ευτυχία μπορεί πράγματι να προϋποθέτει μια κάποια επιπολαιότητα, της Καρυστιάνη,

και πως αύριο θα καταφέρω να είμαι πιο επιπόλαιη

όμως

είναι ένας στίχος που επιστρέφει ξανά και ξανά

του Λεοντάρη, ας πούμε,

γιατί και τον ήλιο και τα κύματα δεν τα αποκρυπτογραφείς μονάχα στους καιρούς της λύπης και της εξορίας, του Ελύτη,

μα και του έρωτα

κι αφού αντάμωσα μια φορά την αθωότητα

υπάρχει

κι αφού σε μια στιγμή την έχασα

καμιά βεβαιότητα δεν μπορεί να υπάρξει

κι άρα τούτο ίσως να μην είναι σκηνή κι εγώ να μην παίζω ένα ρόλο

κι άρα ίσως να μην πρέπει να συνηθίσω

κι η ζωή πρέπει να ΄ναι ζωή κι οι άνθρωποι άνθρωποι

και ΄γω να μην παραδεχτώ την ήττα, του Αναγνωστάκη,

μα και τούτο δεν ξέρω πώς γίνεται
αφού νυχτώνει ξημερώνει κρατώ παραμάσχαλα
τις ήττες μου.

Last call to Paris

2012-10-03T22:44:00.000+03:00

Μόνο ο τρελός ήρθε μου μίλησε και είπε

πως το σπίτι που βλέπω στα όνειρά μου υπάρχει

ότι υπάρχει ο δρόμος που οδηγεί εκεί δίπλα απ'τη θάλασσα

κι ότι το κορίτσι στη φωτογραφία υπάρχει

ότι είναι ωραίο το πρόσωπό της έτσι όπως φαίνεται κάθε φορά που αστράφτει.

The truth

2012-09-23T21:51:00.003+03:00

Ή μια (άλλη) ανάγνωση του πορίσματος για το Hillsborough

Στις 15 Απριλίου 1989, στο Γήπεδο Hillsborough του Sheffield, 96 οπαδοί της Liverpool έχασαν τη ζωή τους όταν εγκλωβίστηκαν σε κερκίδα, στην οποία οδηγήθηκε μεγάλος αριθμός φιλάθλων, παρότι ήταν ήδη υπερπλήρης. Το μέγεθος της καταστροφής και οι τεράστιες ευθύνες που θα έπρεπε να αναζητηθούν, καθώς και το γεγονός ότι οι οπαδοί της Liverpool προέρχονταν κυρίως από την εργατική τάξη κι ήταν αριστερών φρονημάτων, ήταν αρκετά για να οδηγήσουν στη διασπορά της είδησης: Η αλήθεια είναι ότι τα γεγονότα προκάλεσαν οι μεθυσμένοι χούλιγκαν οπαδοί. Η επίσημη εκδοχή υιοθετήθηκε ακόμη και από την η ίδια τη Margaret Thatcher, η οποία ακολούθως κήρυξε τον πόλεμο κατά του χουλιγκανισμού και προώθησε τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση που γνώρισε ποτέ το αγγλικό ποδόσφαιρο.

Στις 12 Σεπτεμβρίου 2012, ειδική Ανεξάρτητη Επιτροπή η οποία είχε συσταθεί για να εξετάσει εκ νέου τα γεγονότα του Hillsborough και μελέτησε 450.000 έγγραφα, που για πρώτη φορά δημοσιοποιήθηκαν, εξέδωσε το δικό της πόρισμα. Σύμφωνα με αυτό, την αποκλειστική ευθύνη για την καταστροφή είχε η Αστυνομία, η οποία απέτυχε τόσο να συντονίσει την είσοδο των φιλάθλων στο γήπεδο, όσο και να ενεργήσει άμεσα και αποτελεσματικά στη συνέχεια. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμα και όταν κατέστη προφανές ότι κάτι τρομακτικό συνέβαινε στην κερκίδα, η Αστυνομία καθυστέρησε σημαντικά να ανοίξει το μπροστινό κιγκλίδωμα ώστε να απεγκλωβιστεί το συνωστισμένο πλήθος, για να μην επεκταθούν αυτά που αντιλαμβανόταν ως έκτροπα. Αποδείχθηκε, δε, ότι δεν πέθαναν και τα 96 θύματα πριν από το άνοιγμα της κερκίδας, όπως εθεωρείτο για χρόνια, αλλά 41 πρόσωπα πέθαναν αργότερα και θα μπορούσαν να είχαν σωθεί, εάν τους παρέχονταν έγκαιρα οι πρώτες βοήθειες. Επιπρόσθετα, η έρευνα αποκάλυψε ότι οι τότε αστυνομικές έρευνες επικεντρώθηκαν στο πώς θα συνδέονταν οι θάνατοι με τη χρήση αλκοόλ, και για το σκοπό αυτό διενεργήθηκαν σχετικές αιματολογικές αναλύσεις στο σύνολο των θυμάτων, μεταξύ των οποίων και παιδιά, ενώ 116 καταθέσεις είχαν παραποιηθεί ώστε να απαλείφονται όλες οι αρνητικές πληροφορίες που αφορούσαν στις ενέργειες της Αστυνομίας.

Χρειάστηκαν 23 χρόνια για έρθει στο φως η πραγματική αλήθεια για το Hillsborough. Αναμένεται τώρα η δικαιοσύνη, για την οποία έχουν δεσμευτεί όλοι.

Σε κάθε περίπτωση, γι άλλη μια φορά η Μεγάλη Βρετανία βρίσκεται αντιμέτωπη με τα φαντάσματά της. Φαντάσματα που αναδείχθηκαν μέσα και από άλλα πρόσφατα πορίσματα, όπως π.χ. σε σχέση με τις δολοφονίες άοπλων διαδηλωτών στη Βόρεια Ιρλανδία τη «Ματωμένη Κυριακή» του 1972 ή το ρατσιστικό φόνο του έφηβου Stephen Lawrence, του οποίου οι αυτουργοί τιμωρήθηκαν 19 χρόνια μετά. Καλείται, συγκεκριμένα, η χώρα να παραδεχθεί και πάλι τις λειτουργικές αποτυχίες της Αστυνομίας της, την ύπαρξη θεσμικών προκαταλήψεων στους μηχανισμούς απονομής δικαιοσύνης και το ενδεχόμενο η επίσημη εκδοχή των πραγμάτων να είναι αποτέλεσμα συγκάλυψης ή συνωμοσίας. Και ο πρωθυπουργός καλείται ξανά να ζητήσει δημόσια συγγνώμη, όπως και αυτή τη φορά έπραξε.

Κι ενώ εκ πρώτης όψεως τα πιο πάνω φαίνεται να μην τιμούν την Αγγλία, ίσως και να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο: Φανερώνουν πως τολμά, έστω κι υπό το βάρος έντονων κοινωνικών πιέσεων και την πάροδο μακρού χρόνου που απαμβλύνει την ένταση και το πολιτικό κόστος, να αναζητά και να παραδέχεται την αλήθεια. Να διερευνά, ειδικότερα, με επαγγελματισμό και αντικειμενικότητα την ορθότητα και επάρκεια των κρατικών αποφάσεων και ενεργειών και ταυτόχρονα να αποδέχεται τα πορίσματα που εξάγονται και να τα αξιοποιεί, αφενός, για τη λογοδοσία και την απόδοση ευθυνών, και, αφετέρου, για την ευρύτερη βελτίωση των θεσμών και των λειτουργιών της. Να σέβεται, εν τέλει, τόσο το δικαίωμα του κοινού γενικά, αλλά και ιδίως των συγγενών θυμάτων, να γνωρίζουν την αλήθεια, όσο και την προσδοκία των πολιτών ότι παρόμοια περιστατικά δεν θα ξανασυμβούν.

Σε μια κυπριακή πραγματικότητα με εγκλήματα να βαφτίζονται «τραγωδίες» για να μην έχουν υποκείμενο και τόσους «ανοιχτούς φακέλους» που δεν προορίζονται να κλείσουν, θα είχαμε να διδαχθούμε πολλά...

Μαρωνίτης & Γκίνσμπεργκ - Πρώτες σκέψεις διαβάζοντας τη Δεύτερη Ανάγνωση

2012-09-20T14:55:00.000+03:00

του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

(αναδημοσίευση από τη LIFO)

1. Παράπονο: Εδώ και μερικά τέρμινα χορεύουν οι αριθμοί, γλεντάνε οι λογιστικές και ωθούνται σε περιθώρια και σιωπές οι ποιήσεις, οι λογισμοί. Κι ακόμα, με παράπονο το λέω, άνθρωποι εκλεκτοί έχουν επιδοθεί σε μιαν αγωνιώδη (σύμφωνοι) και έντιμη (ακόμα πιο σύμφωνοι) προσπάθεια να σωθούμε από γκρεμούς και βάραθρα, από λιμούς και λοιμούς, από συλλογικές παρακρούσεις και μαζικές αυτοκαταστροφές, αλλά λες και είναι πρώτιστη συνθήκη και αναγκαία να αναθεματίσουν αυτό που ήσαν παλαιότερα, να βάλλουν με περισσή κακία κατά ήδη νεκρών ειδώλων και ιδανικών.

Πολλές φωνές που ξεκινάνε ψύχραιμες εκτρέπονται σε έναν οξύηχο συναγερμό. Άλλες μπουκώνουν και βραχνιάζουν. Κάποιες χάνουν πολλάαπό τα δίκια τους γιατί μαλλιάζει η γλώσσα τους στ’ αλήθεια. Κάποιες ενοχές γίνονται εκπόνηση και διευθέτηση επιχειρημάτων που θέλουν να ξορκίσουν το παρελθόν, έστω τις αφροσύνες του παρελθόντος. Ορισμένοι φανατισμοί αλλάζουν πρόσημο. Πάλι, οι διχασμοί. Πάλι, οι συναισθηματικοί εκβιασμοί. Πάλι το από εδώ ή από εκεί, και το σβήσ’ τα όλα και πάμε απ’ την αρχή.

2. Αθωότητα: Διαβάζω Μαρωνίτη. Λέει ο Δάσκαλος: «Προέρχομαι από μια οικογένεια καπνεργατική […] που είχε την κομμουνιστική αθωότητα του 1930 και, εν μέρει, του 1940. Επομένως, υπάρχουν καταβολές ανεξίτηλες στην πρώιμη εφηβική ηλικία από τον καπνεργατικό κομμουνισμό, όπως τον ονομάζω εγώ. Πιστεύω πως όλη αυτή η παράδοση ενστάλαξε μέσα μου μια δωρεά ανεκτίμητη που προσπαθώ να κρατήσω με τα δόντια. Η παράδοση αυτή μου έμαθε να εκτιμώ περισσότερο απ’ όλα εκείνο που ονομάζω ζωτικές ψευδαισθήσεις […] Πιστεύω ότι τουλάχιστον οι άνθρωποι που θυσίασαν τη ζωή τους, ή την εξέθεσαν στον έσχατο κίνδυνο, από κει και πέρα είτε γίνονται κυνικοί είτε κρατούν πάση θυσία τα στοιχεία της αθωότητάς τους. Απροσδιόριστης μεν, αλλά σίγουρα βιωματικής. Αυτό που πάει να λείψει γύρω μας σήμερα είναι ακριβώς μια τέτοια αίσθηση. Προτιμώ να είμαι αθώος και ελαφρώς ανόητος, παρά να είμαι άφιλος και κυνικός […]» (Δημήτρης Δουλγερίδης, Δεύτερη Ανάγνωση. Οι συνεντεύξεις, εκτός από το έργο τους, εκδ. Πόλις, σσ. 150-1).

3. Συσχετισμοί: Διαβάζοντας τον Μαρωνίτη, στέκομαι ξανά και ξανά στη λέξη «αθωότητα». Ο Μαρωνίτης την επαναλαμβάνει. Γενναία. Δεν φοβάται, κι άφοβα θα πει τη φοβερή φράση: «Προτιμώ να είμαι αθώος και ελαφρώς ανόητος, παρά να είμαι άφιλος και κυνικός». Ο πρίγκιπας Λεφ Νικολάγεβιτς Μίσκιν χαμογελάει από κει πάνω. Ο Μισέλ Κατσαρός τραγουδάει, «Παραμένω εν πλήρει συγχύσει αθώος». Ξεβιδώνω το βούλωμα από ένα στρατιωτικό μεταλλικό παγούρι γεμάτο πηλιορείτικο τσίπουρο και το μοιράζομαι με φίλους (τροτσκιστές, αναρχικούς, ρηγάδες, πανελλαδικάριους, σιτουασιονιστές, ραϊχικούς, φροϋδομαρξιστές, παλαβωμένους με τον Μπένγιαμιν, ομνύοντες στον Φουκώ, ξεφτέρια στον Αξελό). Ένα ταξίμι για τον Άρη Αλεξάνδρου. Ξόδι για τον Αγιονικοκαρούζο. Μαρωνίτης: «Μπορεί να μη γίνει ο κόσμος ποτέ όπως τον υποσχέθηκαν μερικά υπεραισιόδοξα συστήματα, αλλά, εν πάση περιπτώσει, το να διατηρεί κανείς τις ζωτικές του ψευδαισθήσεις είναι ήδη πολύτιμο». Θυμάμαι τον Γκόρπα: «Μαίριλυν, μαζί μ’ εσέ θυμάμαι και τον Μπελογιάννη». Ο Μαρωνίτης με πάει στον Γκίνσμπεργκ: «Αμερική, σαν ήμουνα εφτά χρονώ, η μαμά μ’ έπαιρνε μαζί της / στις συνεδριάσεις των κομμουνιστικών αχτίδων / μας πουλάγανε στραγάλια μια χούφτα το κουπόνι, μια πεντάρα το κουπόνι / οι λόγοι ήτανε τζάμπα, όλοι τους ήτανε χάρμα, ‘τρέφαν αισθήματα για την εργατιά, υπήρχε τόση ειλικρίνεια/ ιδέα δεν είχες τι κομμάτι πράμα ήταν το κόμμα το 1935».

4. Νερά/Μωρό: Μες στη φούρια των καιρών και τους απανωτούς κατακερματισμούς, ας φροντίζουμε να μην καίμε και τα χλωρά μαζί με τα ξερά, κι ας μην πετάμε το μωρό μαζί με τα νερά. Ναι, πιέζουν τα πάντα, αλλά μη γινόμαστε κακιασμένοι με παλιότερα πιστεύω και, κυρίως, μην πετάμε τα τιμαλφή που τα βλέπουμε τώρα σκουριασμένα. Είμαστε οι ιστορίες μας. Και η Ιστορία είναι οι ιστορίες μας.

Παντού θα βρεις κάτι που να μένει. Ένα τραγούδι. Ένα στιχάκι. Ένα βλέμμα. Ένα άφιλτρο τσιγάρο, διαβάζοντας την Ιλιάδα. Μια γουλιά, μια μποτίλια, μια νταμιτζάνα κρασί, ακούγοντας την «Οδό Ονείρων». Ο Μαρωνίτης κρατάει το πολύτιμο. Ο Γκίνσμπεργκ κρατάει το πολύτιμο. Καπνεργατικός κομμουνισμός και αθωότητα και ζωτικές ψευδαισθήσεις. Στραγάλια μια πεντάρα το κουπόνι και οι λόγοι τζάμπα και τόση ειλικρίνεια.

Carrousel

2012-09-08T00:54:00.001+03:00

Πρόχειρες σκέψεις με αφορμή τον "Αμφιτρύωνα" του Μολιέρου, όπως τον σκηνοθέτησε ο Λευτέρης Βογιατζής

Μαριονέτες ή αλογάκια στο καρουζέλ των «θεών».

Εκείνοι

υπερόπτες, ανήθικοι και ανάλγητοι

- θεοί όντες.

Όμως οι θνητοί;

Πώς τόσο

εύκολα

τους ξεγελά

η απάτη;

Πώς τόσο

υπάκουα

περνάνε στη μεριά της;

Πώς της χαρίζονται

τόσο βολικά;

Ως το σημείο που να μην πιστεύουν πια στο όνομά τους.

«Αν εσύ είσαι εγώ,

τότε
εγώ

ποιος

είμαι;»

Ως το σημείο που να μην πιστεύουν πια σε κανένα.

Που να εγκαταλείπουν

τ' όνομά τους

και τον καθένα

- πλην των «θεών».

Και το

καρουζέλ

να συνεχίζει

να γυρίζει

σ' ένα κύκλο

φαυλότητας.

«Αχ, αν δεν ήμουν τόσο δειλός»,

επαναλαμβάνει

ανέμελα

ο υπηρέτης.

«Δούλος», διευκρινίζει η νύχτα.

Που δεν λέει να ξημερώσει...

Αστυάναξ

2012-08-15T20:52:00.000+03:00

Κορίτσια από το Σουδάν πάνω σε δέντρο σε προσφυγικό συνοικισμό,

Paula Bronstein/Getty

«Τώρα που θα φύγεις, τώρα που η μέρα της πληρωμής

χαράζει, τώρα που κανείς δεν ξέρει

ποιον θα σκοτώσει και πώς θα τελειώσει

πάρε μαζί σου το παιδί που είδε το φως

κάτω από τα φύλλα εκείνου του πλατάνου

και μάθε του να μελετά τα δέντρα»

(Μυθιστόρημα ΙΖ – Αστυάναξ, Γιώργου Σεφέρη)

Είμαι από ‘κείνα τα παιδιά που μεγάλωσαν μαθαίνοντας να μελετούν τα δέντρα. Κι έτσι δεν ξέρω να μετρώ τη δύναμη παρά μόνο απ’ το βάθος της ρίζας, απ’ τους ρόζους του κορμού κι απ’ τα πουλιά που χώρεσαν στα κλαδιά να τραγουδήσουν την άνοιξη. Τώρα πια κι εγώ μαθαίνω στο παιδί μου να μελετά τα δέντρα. Κι έτσι γνωρίζει πώς να ψηλαφεί το χώμα, πώς να αφουγκράζεται τις εποχές και πώς να κοιτάζει ψηλά.

Γι αυτό και κάθε που κάποιο δάσος το ζώνει η φωτιά, η καρδιά μου πονά. Όχι για το χαμένο ειδυλλιακό τοπίο, για τα σταχτιά καλοκαίρια. Μα για τα δέντρα, για το καθένα χωριστά. Που καταδικασμένο σε μια ακινησία που ήταν άλλοτε η ισχύς του, ανίκανο να υπερασπιστεί τα άγια του, ανήμπορο να τρέξει, καν να γονατίσει να κρύψει το πρόσωπό του, βλέπει βουβό τα άλλα ζωντανά να εγκαταλείπουν και τις φλόγες αχόρταγες και δίχως σεβασμό να σιμώνουν, μέχρι που η ομορφιά του απομείνει ένα νικημένο κουφάρι στην ερημιά.

Γι αυτό και κάθε που καίγεται ένα δέντρο, η καρδιά μου λιγοστεύει. Κι άθελά μου συλλογιέμαι την κοινή μας μοίρα. Και τρομάζω, ιδίως σε τούτους τους καιρούς της φωτιάς – ή μήπως ήταν πάντα έτσι ο κόσμος; Και λέω πως δεν πρέπει να συνεχίσω να μαθαίνω στο παιδί μου να μελετά τα δέντρα. Μα δεν βρίσκω άλλα λόγια να του μιλήσω για την ειρήνη.

33

2012-07-31T15:59:00.000+03:00

του Μιχάλη Γκανά,
από τη συλλογή « Ο ύπνος του καπνιστή»

Οδυσσέα Ελύτη, "Σχολή πιάνου"

Η διάρκεια είναι πάθος.

Ιδιαίτερα στην αγάπη.

Σου το λέω εγώ που αγαπώ
Τόσους ανθρώπους επί τόσα χρόνια
Χωρίς να το ξέρουν.
Μεταξύ μας για μένα τους αγαπώ.
Μου κάνει καλό.
Oπως η αγάπη μου για σένα φερ' ειπείν.
Με κάνει καλύτερο.
Καλύτερο και από σένα ενίοτε.
Ελα, σε πειράζω.

Δωσ' μου το χέρι σου να το κοιμίσω.

Είναι παλτό ξεκούμπωτο η νύχτα
Προβιά σφαγμένου ζώου που ανασαίνει ακόμα.
Κοιμήσου˙ η καρδιά μου ξαγρυπνά.
Σαν τη δική σου μυρωδιά κλαράκι δεν την έχει.